Auschwitz bezoeken: dit moet je vooraf weten

Reizen is niet altijd alleen maar leuk. Soms moet je tijdens het reizen even uit je veilige bubbel stappen. Even weg uit die wereld waar het merendeel van de dingen die je doet alleen maar fijn, gezellig en leuk is. Een bezoek aan de voormalige concentratiekampen Auschwitz en Birkenau is zo’n plek waar ik even uit mijn veilige bubbel stapte en met mijn neus op de feiten werd gedrukt. Dit zijn de kampen waar – naar schatting – 1.1 miljoen mensen op afschuwelijke wijze zijn gemarteld en vermoord. Een trieste periode uit onze geschiedenis die nooit vergeten mag worden. En daarom is een bezoek wat mij betreft verplicht voor iedereen die Krakau bezoekt.

Ga je op stedentrip naar Krakau en wil je Auschwitz bezoeken? In dit artikel zet ik alles wat je moet weten voor een bezoek aan Auschwitz op een rij.

AUSCHWITZ – BIRKENAU BEZOEKEN

Auschwitz-Birkenau. Misschien wel de bekendste plek uit de Tweede Wereldoorlog. Een plek waar je de geschiedenis van denkt te kennen. Maar niets is minder waar. Zodra je de poorten van Auschwitz doorloopt, besef je dat je niets weet. Dat je de feiten misschien wel kent, maar dat die feiten een heel andere lading krijgen als je daadwerkelijk op de plek bent waar het allemaal heeft plaatsgevonden.

De nazi’s namen een Poolse legerbasis in de stad Oświeçiem in en veranderden het in een concentratiekamp waar massamoord op industriële schaal werd uitgevoerd. Zo werd Auschwitz het grootste concentratiekamp van de nazi’s en er zijn meer dan 1.1 miljoen mensen op afschuwelijke wijze de dood in gejaagd. Het merendeel van deze mensen was Jood, maar ook Polen, Hongaren, Nederlanders en andere mensen die de pech hadden de aandacht van de nazi’s te trekken werden in deze kampen gevangen gehouden.

Vandaag de dag kun je twee delen van Auschwitz bezoeken: Auschwitz I en Auschwitz II – Birkenau. In Auschwitz I werden ongeveer 16.000 mensen gevangen gehouden, in het drie kilometer verderop gelegen Birkenau waren dat er maar liefst 90.000. Het kamp Birkenau hielt niet alleen veel meer mensen gevangen, het is ook de plek waar op grote schaal massavernietiging plaatsvond.

AUSCHWITZ: DE KAMPEN

Auschwitz bestond uit een verzameling van concentratie- en vernietigingskampen die tijdens de Tweede Wereldoorlog door de nazi’s zijn opgezet en waar miljoenen mensen gevangen zijn gehouden en vermoord. De twee kampen die vandaag de dag open zijn voor bezoekers, zijn de kampen Auschwitz I en Auschwitz II Birkenau. Wat veel mensen niet weten is dat er ook nog een Auschwitz III was – kamp Monowitz, een werkkamp ten oosten van de Poolse stad Oświęcim – en diverse subkampen. Onderstaand vind je informatie over wat je kunt verwachten van je bezoek aan Auschwitz I en Auschwitz II Birkenau.

AUSCHWITZ I

Auschwitz I bestond voorheen uit een twintigtal stenen barakken waar duizenden Joden, Polen, Roma’s en andere mensen gevangen werden gehouden. Tegenwoordig zijn de ruimtes omgebouwd tot verschillende tentoonstellingen met veel informatie over de gruwelijkheden die ter plekke en tijdens de wereldoorlog in het algemeen hebben plaatsgevonden. Sommige foto’s, teksten en spullen die je ziet benemen je letterlijk de adem. Alle voormalige barakken zijn de moeite waard om te bezoeken, maar blok 5, 6, 11, 21 en 27 maakten op mij extra veel indruk.

Zo zie je in blok 5 duizenden schoenen, minstens zoveel brillen, honderden koffers en andere persoonlijke spullen die destijds van de gevangen zijn afgepakt. Bizar. De afgeschoren haren die hier voorheen ook achter glas lagen, zijn weggehaald als teken van respect voor de slachtoffers en hun nabestaanden.

In blok 6 vind je veel kampfoto’s van mannen en vrouwen die in het kamp zijn overleden. Het voelt bijna alsof ze je vanaf de foto aankijken en het maakt de gruwelijkheden die in Auschwitz hebben plaatsgevonden een stuk minder anoniem. De miljoenen mensen die hier de dood in zijn gestuurd, krijgen hierdoor letterlijk een gezicht en dat raakte me.

Blok 11 bevindt zich tegenover de dodenmuur. Die binnenplaats is op zichzelf al een gruwelijke plek, maar in blok 11 voelde ik me op sommige moment ook behoorlijk oncomfortabel. Blok 11 was de kampgevangenis en tevens de plek waar de eerste testen met het vernietigende Zyklon B werden uitgevoerd.

In blok 21 leer je meer over de Joodse gemeenschap in Nederland. Je kunt er onder andere een documentaire kijken, maar er is ook een tentoonstelling die bestaat uit een wand met de achternamen van de gedeporteerden.

Na mijn bezoek aan blok 27 hielt ik het even niet meer droog. Hier vind je niet alleen een gigantisch namenboek met ruim 4 miljoen achternamen, maar in een van de zalen worden ook de 1,5 miljoen vermoorde Joodse kinderen herdacht. Afschuwelijk.

AUSCHWITZ II – BIRKENAU

Auschwitz II – Birkenau ligt op een steenworp afstand van Auschwitz I en is een stuk groter dan Auschwitz I. Dit is het kamp met de bekende treinrails en tevens het letterlijke eindstation van vele Joden en andere gevangen. Het terrein is zo groot, dat het niet te bevatten is hoe gruwelijk het leven hier moet zijn geweest. De hoeveelheid barakken die je hier vandaag de dag nog vindt, is slechts een klein deel van wat er ooit heeft gestaan. Bizar. In Birkenau zijn de informatiebordjes beperkt, maar met een museumgids op zak krijg je alsnog een goed beeld van de gruwelijkheden die hier hebben plaatsgevonden. Besluit je om Auschwitz op eigen gelegenheid te bezoeken, koop dan in ieder geval een gids. Daar staat namelijk veel achtergrondinformatie in.

AUSCHWITZ BEZOEKEN: MET OF ZONDER GIDS?

Je kunt Auschwitz op drie manieren bezoeken: met een tour, met alleen vervoer of helemaal zelfstandig. Ik had alleen het vervoer geregeld en heb op eigen houtje de twee kampen bezocht. Hoe dat is bevallen lees je verderop in dit artikel.

AUSCHWITZ BEZOEKEN MET EEN GIDS

Als je Auschwitz bezoekt met een gids dan wordt alles voor je geregeld. Je wordt opgehaald (en weer afgezet) in Krakau, naar Auschwitz gebracht en krijgt daar een rondleiding met uitleg van een gids. Het mag voor zich spreken dat deze optie duurder is dan wanneer je alles zelf regelt. Nadeel van een volledig georganiseerde tour is dat je iets meer vastzit aan een tijdschema. Als je bijvoorbeeld extra gebouwen wilt bekijken of ergens wat langer wilt blijven dan kan dat vaak niet. Daartegenover staat dat een gids vaak wel veel informatie kan vertellen en je vragen kan stellen als je dat wilt. Ik heb verschillende tourgroepen gezien en vond ze vooral erg groot en gehaast overkomen. Maar goed, dat is mijn observatie van ‘buitenaf’.  Je kunt online diverse tours boeken, maar ik raad je sowieso aan om een volledige dagtour te boeken en niet te kiezen voor een combinatie met bijvoorbeeld de zoutmijnen. Je hebt echt een hele dag nodig om de kampen te bezoeken.

AUSCHWITZ BEZOEKEN MET ENKEL VERVOER

Een fijne middenweg is deze optie. Met deze tour is het vervoer van en naar Auschwitz namelijk geregeld en zitten de entreekaartjes, een uitgebreide museumgids en vervoer tussen de twee kampen inbegrepen. Je kunt de kampen vervolgens in je eigen tempo bezoeken en hebt zo meer tijd om alles op je gemak te bekijken. Hoewel ik in eerste instantie graag alles zelf wilde regelen (maar daar te laat mee was, oeps), vond ik het achteraf wel prettig dat het vervoer voor ons geregeld was. Daarnaast gaf de museumgids veel informatie over de verschillende barakken en plekken die je kunt bezoeken en dat was zeker in Birkenau prettig. In Auschwitz I vind je verschillende tentoonstellingen waar je in je eigen tempo de bordjes kunt lezen. Nadeel van deze tour is dat je alsnog aan een bepaald schema vastzit. In kamp Birkenau kwam ik prima uit met de tijd, maar in Auschwitz I had ik graag nog iets meer tijd gehad.

AUSCHWITZ GEHEEL ZELFSTANDIG BEZOEKEN

Je kunt, als je ver genoeg van te voren boekt, Auschwitz ook volledig op eigen gelegenheid bezoeken. In dat geval kun je er zowel met de bus of trein naartoe reizen of je huurt een auto en rijdt vanuit Krakau richting Auschwitz. Het grote voordeel van alles zelf organiseren is dat je zolang kunt blijven als dat je zelf wilt. Wel raad ik je aan om de museumgids te kopen, zodat je achtergrondinformatie bij de hand hebt. Deze gids is ook beschikbaar in het Nederlands en kun je onder andere kopen bij de shop die aan de parkeerplaats van Birkenau ligt.

Naar Auschwitz met de bus
Er gaan dagelijks meerdere bussen per uur naar de ingang van Auschwitz. Een enkeltje kost rond de 2 euro per persoon. De bussen vertrekken vanaf het busstation bij het centraal treinstation van Krakau. Vanaf Auschwitz gaan de bussen iedere 45 minuten terug naar Krakau. Een kaartje kun je in de bus kopen. De bussen die het vaakst rijden zijn de Lajkonik bussen, deze kun je van te voren online al reserveren.

Naar Auschwitz met de taxi
Je kunt ook een taxi reserveren die je naar Auschwitz brengt. Dit is vooral interessant als je met een grotere groep reist. Reken op een tarief van ongeveer 85 euro voor een enkele reis.

Naar Auschwitz met de trein
Wil je met de trein naar Auschwitz reizen, houdt er dan rekening mee dat het treinstation nog zo’n 3 kilometer bij de kampen vandaag ligt. Er rijden 1 tot 2 treinen per uur vanuit Krakau richting het centrale station van Oświeçim. Een enkeltje kost ongeveer €3,60.

TOEGANGSKAARTJES KOPEN VOOR AUSCHWITZ

Toegangskaartjes voor Auschwitz zijn gratis, maar als je een rondleiding met gids wilt boeken dan moet je daar natuurlijk voor betalen. Sinds een paar maanden zijn er per dag maar een paar tijdstippen per dag waarop je Auschwitz zonder gids kunt bezoeken, check dat van te voren op de website en zorg dat je dit ver van te voren hebt vastgelegd. Dat kan via visit.auschwitz.org. Via deze site kun je een (gratis) kaartje boeken voor de gewenste datum en voor het gewenste tijdstip.

Bezoek je Auschwitz met een georganiseerde tour, dan zijn de kaartjes inbegrepen.

VOORBEREIDING VAN JE BEZOEK AAN AUSCHWITZ

Als je echt meer wilt weten over Auschwitz I & II en over hoe leven er destijds aan toe ging, dan kan ik je aanraden om je thuis alvast voor te bereiden. Zelf heb ik een aantal boeken gelezen en wat series gekeken. Die series vind je gewoon op Netflix, maar op YouTube vind je ook de mini serie ‘One day in Auschwitz’.

Voor wat betreft boeken kan ik de volgende aanraden:

  • Ik ontsnapte uit Auschwitz – Rudolf Vrba
  • Ik overleefde Auschwitz – Ferenc Göndör

PRAKTISCHE TIPS VOOR JE BEZOEK AAN AUSCHWITZ

  • Draag stevige schoenen die vies mogen worden. Als het veel heeft geregend kan het er namelijk modderig zijn. Daarnaast bestaat Auschwitz-Birkenau uit ‘paden’ met veel losliggende stenen, zorg dus dat je comfortabele schoenen draagt
  • Neem een kleine tas mee, maximaal 30 x 20 x 10 cm. Voor je Auschwitz I mag betreden moet je door een tassencontrole, te grote tassen worden geweigerd. Er zijn wel – relatief kleine – lockers aanwezig waar je je spullen tegen betaling kunt achterlaten.
  • Check voor je vertrekt de actuele weersvoorspelling voor de omgeving van Auschwitz-Birkenau. Het kan in Krakau heerlijk zonnig zijn, maar in Auschwitz bijvoorbeeld flink waaien of zelfs regenen.
  • Wees erop voorbereid dat Birkenau volledig in de open lucht licht en er geen bescherming is tegen zon of regen. Bereid je daar op voor: zonnebrand, paraplu, vestje.. neem mee wat je nodig acht want je bent veel buiten.
  • Heb je online tickets geboekt? Neem ze geprint mee. Ik zag veel mensen stoeien met het scannen van de tickets op hun telefoon en dat schijnt niet optimaal te werken.
  • Neem voor de zekerheid je legitimatiebewijs mee, zodat je je kunt legitimeren bij het ophalen van de kaartjes.
  • Neem sowieso wat te eten en drinken mee, in de kampen zelf kun je namelijk niets halen. Zeker met warm weer is het fijn als je een flesje water mee hebt. Buiten de poorten van Auschwitz I en II vind je wel twee restaurantjes / toeristenshops waar je iets kleins kunt kopen. Naar het toilet kan wel in beide kampen.

Meer lezen over een stedentrip naar Krakau? Dit vind je misschien ook interessant:

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.